Skip to navigation | Ga naar menu

muziek - Rusquartet (Moskou)

26 november 2018

Het Rusquartet speelt het strijkkwartet van Haydn op. 33 nr.1 en het strijkkwartet van Tsjaikovski op.30 nr.3. Gratis entree.

Rusquartet (Moskou):
Xenia Gamaris, viool
Anna Yanchishina, viool
Ksenia Zhuleva, altviool
Peter Karetnikov, violoncello

Het Rusquartet is opgericht in 2001 aan Tsjaikovski Academie onder supervisie van G.V. Soboleva, de cellist van het Prokofiev Kwartet. De leden hebben gestudeerd aan het Conservatorium van Moskou en promoveerden bij professor Dimitri Shebalin (altviolist van het Borodin Kwartet).

Het Rusquartet volgde sindsdien meerdere masterclasses bij Russische en buitenlandse musici van o.a. het Borodin Kwartet, Kopelman Kwartet, Alban Berg Kwartet, Artis Kwartet, Schönberg Kwartet, Juilliard Kwartet, Emerson Kwartet, Cleveland Kwartet en Takacs Kwartet. Henk Guittart (altviolist van het Schoenberg Kwartet) werd één van hun belangrijkste mentoren.

Het Rusquartet heeft verschillende prijzen gewonnen. Zo wonnen ze de eerste prijs in Rheinsberg (Duitsland) op een competitie ter ere van Sjostakovitsj’s 100ste verjaardag in 2006. In 2007 werd het kwartet uitgenodigd om deel te nemen aan de prestigieuze Banff Internationale Strijkkwartet Competitie. In 2008 wonnen ze het 8ste Sjostakovitsj Internationale Strijkkwartet Concours in Moskou.

Het repertoire van het Rusquartet is breed en divers; Het omvat muziek uit vele stijlperiodes. De vier musici zetten zich met hart en ziel in voor hedendaags repertoire en voor minder bekende werken. Hun programma’s bevatten werken van Andrei Eshpai, Mikhail Marutaev, Alexander Lokshin, Georges Onslow, Lex van Delden, Kelly-Marie Murphy, Steve Martland, Jonathan Dove and Olli Mustonen. In 2010 speelden ze de wereldpremière van één van Samuel Feinberg’s kwartetten, op een festival georganiseerd ter ere van Samuel Feinberg’s 120ste verjaardag. De Nederlandse componist Louis Andriessen was zeer onder de indruk van hun professionaliteit toen Rusquartet in 2009 zijn vijf kwartetten in Vancouver ten gehore bracht.

Rusquartet werkte samen met het Borromeo Quartet, Stephen Prutsman (piano), Andrés Díaz (cello), Charles Neidich (klarinet), Philippe Graffin (viool), het Glinka Quartet, Alan R.Kay (klarinet) en Hardy Rittner (piano).

Rusquartet’s vertolkingen zijn in vele landen via de radio uitgezonden. Het kwartet nam een CD op met werken van Tanejev en Sjebalin en bij Etcetera neemt Rusquartet de integrale kwartetten van Tchaikovsky op. Sinds 2016 is Rusquartet vaste gast op het Nederlandse Orlando Festival, waar ze een breed en gevarieerd repertoire van strijkkwartetten uitvoeren, evenals andere kamermuziek.

Programma

Joseph Haydn - Strijkkwartet Op.33 nr.1 (23’)
Allegro moderato
Scherzo: Allegro di molto
Andante
Finale: Presto


Pjotr Iljitsj Tsjaikovski - Strijkkwartet Op.30 nr. 3 (40’)
Andante sostenuto
Allegretto vivo e scherzando
Andante funebre e doloroso ma con moto
Finale. Allegro non troppo e risoluto

 

Nadere informatie over de twee werken

Joseph Haydn – opus 33,1

 Net als Mozart schreef Haydn heel wat kamermuziek, feitelijk zelfs veel meer. Neem alleen al de ruim 120 trio’s en de meer dan 30 duo’s voor de baryton, een op de cello lijkend strijkinstrument, dat door prins Nikolaus zelf werd gespeeld. Maar de kern van Haydns kamermuziek wordt gevormd door zijn strijkkwartetten.

Waar Mozart 23 van deze werken schreef, schiep Haydn er ongeveer negentig. Het juiste aantal is onbekend. Het heeft er alle schijn van dat Haydn meer zorg en aandacht besteedde aan zijn strijkkwartetten dan aan zijn symfonieën want ze vertonen een grotere thematische en structurele rijkdom. Maar weinig andere componisten toonden zo’n volledig begrip van de expressieve mogelijkheden van de vier partijen die samen een kwartet vormen. Hier is Haydn op zijn best.

In 1781 schrijft Haydn een serie van 6 strijkkwartetten, opus 33, bijgenaamd de Russische kwartetten. Haydn geeft in deze reeks ieder van de vier strijkers een min of meer zelfstandige rol kreeg zodat er geen sprake meer is van een belangrijkste partij. De werken werden opgedragen aan tsaar Paul II (en danken daaraan hun bijnaam‘Russische kwartetten’). Hier toont Haydn zich in een heel speelse, luchthartige stemming. Mogelijk werd die veroorzaakt door zijn verliefdheid op de Italiaanse zangeres Luigia Polzelli: de arioso-achtige langzame delen uit enige van deze werken zouden een lofbetuiging richting Luigia kunnen zijn.

 

Pjotr Ilich Tchaikovsky, String quartet nr 3 (40’)
Andante sostenuto
Allegro moderato
Allegretto vivo e scherzando
Andante funebre e doloroso ma con moto
Finale. Allegro non troppo e risoluto

Na een moeilijke start had Tsjaikovski met zijn eerste strijkkwartet (opus. 11, gecomponeerd in 1871) zijn eerste echte succes. De Russische muziekscene werd toen gedomineerd door Het Machtige Hoopje, een groep van vijf componisten (Balakirev, Cui, Rimski-Korsakov, Borodin en Moessorgskiussorgsky) die een fel muzikaal nationalisme voorstonden. Tsjaikovski weigerde zich erbij aan te sluiten. Hij richtte zich meer op het Westen, op de Germaanse, Italiaanse en Franse muziek, waarvoor hij grote bewondering had, en hij pleitte voor meer eclecticisme en dus voor een grotere openheid voor buitenlandse invloeden. Die keuze maakte het ook makkelijker om zijn muziek buiten Rusland te exporteren.

Drie jaar later begon hij aan een nieuw kwartet. Dat opus. 22 componeerde hij vol enthousiasme in amper een paar dagen en het kreeg ook een erg warm onthaal, zowel in Moskou als in Sint-Petersburg.

Eind 1875, naar aanleiding van het overlijden van eerste viool Ferdinand Laub, die de eerste twee kwartetten had gecreëerd, begon Tsjaikovski aan een derde. Hij ging opnieuw bijzonder snel te werk: in januari-februari 1876 begonnen in Parijs en in Moskou voltooid, ging het begin maart in de Russische hoofdstad in première tijdens een reeks van vier concerten op diverse locaties. De componist, die – eerder uitzonderlijk – zo trots was geweest op zijn tweede strijkkwartet, was over dit laatste niet helemaal voldaan: ‘“Iedereen is vol lof, maar ik ben er niet zo tevreden mee”, schreef hij zijn broer Modest. “Ik voel me enigszins uitgeput, heb de indruk dat ik in herhaling verval en dat ik niets nieuws kan uitvinden. Is het mogelijk dat het voor mij voorbij is en dat ik niet meer verder kan? Dat zou wel heel jammer zijn! Maar ik zal proberen een tijdje niets nieuws te schrijven, om weer op krachten te komen.’” De componist twijfelde regelmatig en hij zou zijn leven lang een vaak sombere en uiterst kritische mening over zijn eigen werk hebben. Het onthaal door het publiek spreekt zijn twijfels echter tegen. In een andere brief aan Modest schrijft Piotr Iljitsj: ‘“De  afgelopen dagen is het kwartet drie keer gespeeld. Het valt bij iedereen erg in de smaak. Er is mij verteld dat tijdens de het Andante veel mensen huilden. Als dat waar is, dan is dit een ware triomf.’” Zoals wel vaker voorvalt, zijn bij de recensenten confl icterende stellingnames te horen: ‘“Een prachtig, geïnspireerd werk, de naam van de auteur, alsook de herinnering van de onvergetelijke Laub waardig’”, schreef Aleksandr Razmadze. ‘“Thema’s met weinig reliëf, maar een interessante doorwerking’”, noteerde César Cui, de woordvoerder van De Vijf, droogjes.

Achteraf blijkt het strijkkwartet een onverdeeld succes. Het is het meest Beethoveniaans van de drie (is er een mooier compliment?). Het meest voldragen ook, zowel door het diepzinnige onderwerp als door de geconcentreerde partituur. In twee jaar tijd, tussen het tweede en het derde strijkkwartet, verwierf Tsjaikovski een rijpheid en een technisch meesterschap dat hem in staat stelde een werk van zuivere muziek te schrijven en het optimale evenwicht tussen vorm en inhoud te vinden. Het Andante funebre e doloroso, de treurmars ter nagedachtenis aan Laub, vormt zonder enige twijfel de dramatische kern van het werk, maar het is vergezeld door drie andere delen van eenzelfde kwaliteit: ervoor komen het Allegro moderato met een lange inleiding en het sprankelende, geestige scherzo, en erna volgt het afsluitende allegro in rondovorm, met een enigszins log, maar vrolijk en meeslepend dansritme.

Informatie

Plaats Amstelkerk
Tijd20:00 uur
Toegang gratis