Skip to navigation | Ga naar menu

Wat is er Bijbels aan de tuin van de Cromhouthuizen?

6 juli 2020

De historische symmetrische tuin van het Cromhouthuis is gelukkig in tact gebleven toen Stadsherstel op 1 juli twee van de vier Cromhouthuizen officieel overnam. Het Bijbels en het Amsterdam Museum vertrokken die dag van de Herengracht. Stadsherstel houdt de panden samen met de tuin publiekstoegankelijk. De overdracht is – corona indachtig – op bescheiden wijze met elkaar gevierd.  

“Dit wordt ook een mooie nieuwe start voor ons als Bijbels Museum” geeft directeur Carolien Croon aan. “Wij kunnen ons nu echt richten op het vertellen van ons verhaal zonder de zorg voor een eigen collectie.”

Het Bijbels Museum focust vanaf nu volledig op de in 2018 ingezette, succesvolle koers: reizende tentoonstellingen maken rond Bijbelse thema’s. Voor het realiseren van deze nieuwe koers heeft het museum haar eigen collectie overgedragen aan andere musea. De beelden in de tuin zijn aan ons overgedragen. Het kantoor van het Bijbels Museum is verhuisd naar de Protestantse Diaconie Amsterdam.

Van stadstuin naar Bijbelse tuin

De tuin van het Cromhouthuis is een oase van rust in het hart van Amsterdam. Ooit liep de tuin door tot de huizen aan de Keizersgracht, die ook eigendom waren van de Cromhouts. Zoals vrijwel alle stadstuinen uit de Gouden Eeuw was het ontwerp strak geometrisch. Regelmaat en symmetrie voerden de boventoon.

Het Bijbels Museum heeft de historische symmetrische tuin laten aanleggen en beplanten met Bijbelse bomen, planten en waterpartijen. In de opzet is veel symboliek terug te vinden.

1. Water 
Het thema 'water' is de inspiratie voor de tuin. Water speelt immers in veel Bijbelse verhalen een belangrijke rol. De vijver in de tuin bestaat uit twee hoger gelegen bassins die uitstromen in lager gelegen bassins die zijn voorzien van stapstenen zodat men als het ware door het water kan lopen. Deze vorm verwijst naar het Bijbelverhaal van de uittocht van de Israëlieten uit Egypte en de doortocht door de Rode Zee. Ook zijn er parallellen met de doop.

2. Bijbelse planten 
Daarnaast zijn in de tuin verschillende Bijbelse planten en bomen geplant, zoals de dadelpalm, amandel, acacia, oleander, judasboom, vijg en moerbei.

  • Zo werden van het acaciahout planken gemaakt voor de bouw van de Tabernakel. Dat was een verplaatsbare tent die dienst deed als plaats van aanbidding voor de Israëlieten en symbool stond voor Gods verblijf in hun midden.
  • De oleander groeit langs de oevers van de Jordaan en is waarschijnlijk de roos waarover gesproken wordt in Ecclesiasticus (Jezus Sirach) 39:13. Daarnaast wordt beweerd dat de staf van Jozef is gaan bloeien als de oleander (Legende van de bloeiende staf van Jozef!).
  • Voor de naam van de Judasboom is één van de verklaringen: De roodscharlaken bloemen die in het voorjaar op het hout bloeien, zouden het gevolg zijn van het tonen van berouw nadat Judas Christus verraden heeft.

3. Bijbelse kunstwerken
Diverse kunstwerken completeren de Bijbelse tuin. Zo ‘drijft’ er in de vijver een beeld; de steen lijkt hier toevallig terecht gekomen. De vormen zijn in duizenden jaren tijd ingesleten door een bron of waterval, naar het lijkt zonder bemoeienis van de beeldhouwer. In haar waterbeelden onderzoekt kunstenaar Welmoed Koekebakker de eigenschappen van de steen in combinatie met water en licht. Het gaat om de contrasten in vorm, kleur en verkleuring, lichtheid en zwaarte, licht en schaduw, aanraakbaarheid en uitstraling. Het kunstwerk Spiegelingen hebben wij van kunstenaar Welmoed Koekebakker in bruikleen gekregen. 

Bekroning van de tuin is het kunstwerk De Apocalyps

De Apocalyps van de Amsterdamse kunstenaar Martie van der Loo is geïnspireerd op de Openbaring van Johannes, het laatste boek van het Nieuwe Testament. Het Amsterdams Fonds voor de Kunst heeft de vervaardiging van het kunstwerk bekostigd. Het visioen van Johannes verwoordt een ‘nieuwe hemel en een nieuwe aarde’.


Het twee meter hoge kunstwerk heeft zeven marmeren zuilen geplaatst in een cirkel. Het getal 7 duidt op volheid en volledigheid en komt veelvuldig voor in De openbaring van Johannes.


Op de zinken schaal zijn zeven sculpturen geplaatst die figuren uit De openbaring van Johannes voorstellen. De arend en de leeuw staan bijvoorbeeld bij de troon van God. En de draak met twee hoorns wordt ook wel de duivel genoemd. De groene mos en aanslag, het patin, zijn onderdeel van het ontwerp.


In het zwarte graniet zijn twaalf edelstenen geplaatst die de plattegrond van Jeruzalem weergeven. In bladgoud zijn de eerste en laatste letter van het Griekse alfabet, alfa en omega, aangebracht. Voorstellende de in- en uitgang van het nieuwe Jeruzalem.


Ook het beeldje van Theresia van Lisieux (‘Kleine Treesje’, de naamgever van Moeder Theresa) is overgedragen aan Stadsherstel. De maker en herkomst zijn helaas onbekend.

Bezoek en verloting boekjes

Helaas gingen de Open Tuinen Dagen dit jaar niet door vanwege corona, maar hopelijk kunt u er volgend jaar wel van genieten. Als troost verloten we drie boekjes over het kunstwerk De Apocalyps. Mail vóór vrijdag 10 juli naar dat u mee wilt dingen naar een boekje. Vergeet niet uw adresgegevens te vermelden. Wint u de loting, dan sturen we het boekje direct naar u toe.

Categorie: Algemeen nieuws